BüyükÅŸehir’den depremzedeler için devrim niteliÄŸinde Halk Konut hamlesi Ä°zmir BüyükÅŸehir Belediyesi kooperatifçilik modelini bu kez depremzedeler için uygulamaya koydu.
BüyükÅŸehir’den depremzedeler için devrim niteliÄŸinde Halk Konut hamlesi
Ä°zmir BüyükÅŸehir Belediyesi yüzde yüz uzlaşı, yerinde dönüÅŸüm, belediye güvencesi ve garantörlüÄŸü ilkeleriyle yürüttüÄŸü kentsel dönüÅŸüm çalışmalarına eklediÄŸi kooperatifçilik modelini bu kez Ä°zmir depreminin yaralarını sarmak için uygulamaya koydu. 30 Ekim depreminde hasar gören, yıkılan, yıkılacak olan ya da riskli yapı kabul edilen binaların mevcut yapı yönetmeliklerine uygun olarak yeniden yapılması ve yurttaÅŸların konut sahibi olması amacıyla Halk Konut projesi hayata geçirildi. Toplumcu belediyecilik anlayışıyla Türkiye’de ilk kez uygulanacak bu model, Bayraklı’nın Manavkuyu Mahallesi’ndeki Dilber Apartmanı ile baÅŸlatıldı. Apartman sakinleri Halk Konut 1 Yapı Kooperatifi’ni kurarak yapacakları yeni binalarının müteahhidi oldu.
Halk ekonomik giriÅŸimci oluyor
Türkiye’de ilk kez uygulanacak modeli tüm depremzedelere yaymayı amaçladıklarını belirten BaÅŸkan Tunç Soyer, Halk Konut projesini “halkı örgütlü bir güç haline getirerek ekonomik giriÅŸimci yapmak” olarak nitelendirdi. Kentsel dönüÅŸüm çalışmalarını BüyükÅŸehir iÅŸtiraki Ä°ZBETON ve iÅŸ insanlarının kurduÄŸu yapı kooperatiflerini sürece dahil ederek hızlandırdıklarını vurgulayan BaÅŸkan Soyer, “Kooperatifçilik modelini ÅŸimdi de depremzedeler için hayata geçirdik. Aynı kentsel dönüÅŸüm çalışmalarımızda olduÄŸu gibi orada elde edilen rant da o binadaki kooperatif üyesi daire sahipleri arasında paylaÅŸtırılmış olacak” dedi. Ä°zmir BüyükÅŸehir Belediyesi’nin sürece dahil olmasında konut sektöründeki firmaların yaklaşımı ve sahadaki sorunların belirleyici olduÄŸunu söyleyen BaÅŸkan Soyer, sözlerine ÅŸöyle devam etti: “ÇeÅŸitli firmalar ile anlaÅŸma saÄŸlamaya çalışan depremzedeler, teknik ve idari bilgi eksikliÄŸinden kaynaklı güvensizlikler yaşıyor ve artan maliyetlerin baskısı altında karar vermekte zorlanıyor. Müteahhitler ise her geçen gün artan maliyetler ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle yüksek risk fiyatlıyor ve dolayısıyla projeler depremzedeler tarafından mali anlamda eriÅŸilebilir olmaktan çıkıyor.”
“Türkiye’de örneÄŸi yok”
Yıkılan Dilber Apartmanı’nın olduÄŸu alana toplamda 40 daire yapılacak. Kooperatif üyeleri 32 kat malikinden oluÅŸuyor. Ä°zmir BüyükÅŸehir Belediyesi Meclisi’nde kabul edilip uygulamaya konulan yüzde 20 emsal artışı ile fazladan oluÅŸacak 8 dairenin satışından elde edilecek kazanç ile 40 dairenin inÅŸaatı tamamlanacak. BüyükÅŸehir Belediyesi ÅŸirketleri yüzde 1 gibi sembolik bir kar oranı ile kooperatife müteahhitlik hizmetlerinde gereken desteÄŸi verecek.
• Depremde hasar gören ve binaları yıkılan, yıkılacak ya da riskli yapı sahibi malikler Halk Konut adıyla bir yapı kooperatifi kurarak arsalarındaki hisselerini kurdukları kooperatife devredecek ve kooperatif hissedarı olacak. Ä°lgili mevzuat gereÄŸince geçici yapı müteahhitliÄŸi belgesi alınacak.
• Yapı kooperatifinin üyesi depremzedeler kendi aralarında uzlaÅŸarak yeni binaları için hazırlanan avan projelerde sahibi olacakları dairelerin kat, cephe ve büyüklüklerini belirleyecek.
• Kooperatifin Ortak GiriÅŸim ile imzalayacağı sözleÅŸme kapsamında temin edeceÄŸi teknik destek; binanın yapımına yönelik proje ve ruhsat süreçlerinin koordinasyonunu, alt yükleniciler ve tedarikçiler ile yapılacak sözleÅŸmelere iliÅŸkin teknik, idari ve mali ÅŸartların oluÅŸturulmasını, yapım süreçlerinin koordine edilmesini ve kalite denetimlerini içerecek.
• Kooperatif üyeleri, ilk etapta resmi yapı yaklaşık maliyetleri üzerinden hesaplanan proje ve betonarme taşıyıcı sistem tutarını hisseleri oranında karşılayarak bu kısım kendi öz finansmanları ile inÅŸa edilmiÅŸ olacak.
• Ä°nÅŸaatın bu aÅŸamasından sonra, emsal artışı ile oluÅŸacak daireler kooperatif tarafından ilgili mevzuat doÄŸrultusunda belirlenecek fiyat ile üçüncü ÅŸahıslara satılacak ya da Ortak GiriÅŸim tarafından satın alınacak.
• Artan maliyetler doÄŸrultusunda hesaplanacak yeni bütçeye göre, ihtiyaç olması halinde ek finansman da hisseleri doÄŸrultusunda tüm katılımcılar tarafından temin edilerek bina tamamlanacak.
• Binaların tamamlanmasının ardından Ortak GiriÅŸim’in sattığı dairelerin arsa ve yapım maliyetleri ile satış bedelleri arasındaki fark, ilgili resmi harcamalar da düÅŸüldükten sonra kooperatife iade edilecek.
Katılımcı bütçe ile ÅŸeffaf maliyet izlemesi yapılacak
Yapım iÅŸleri, aslen alt yükleniciler ve tedarikçiler tarafından yürütülecek. Teknik yeterliklerin Ortak GiriÅŸim tarafından deÄŸerlendirilmesinin ardından; alt yükleniciler ve tedarikçilerin mali yönden belirlenmesine Ortak GiriÅŸim’in her bir üyesinin atayacağı birer temsilci ve kooperatifin belirleyeceÄŸi iki temsilciyle oluÅŸturulan komisyon oybirliÄŸi ile karar verecek. Böylelikle katılımcı bir bütçe ve ÅŸeffaf maliyet izlemesi yapılabilecek.
Yeni binaların özellikleri
Yeni binalar için yapı saÄŸlığı izleme sistemi, yeÅŸil çatı ve güneÅŸ enerjisi sistemleri hayata geçirilecek ve binaların ortak alanları için bu sistemden aydınlatma saÄŸlanacak. YaÄŸmur suyu hasadı sisteminin de inÅŸa edileceÄŸi sistemin yanı sıra binaların cepheleri için Akdeniz kentlerinin dokusunu yansıtacak cephe tasarımları uygulanacak. Ä°nÅŸa edilecek binalarda iklim krizinin etkilerinin en aza indirilebilmesi amacıyla A sınıfı enerji kimlik belgesi hedefleniyor.
Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı
