Çocuğun ihmal ve istismarı gelişimini nasıl etkiliyor

ÇocuÄŸun ihmal ve istismarının çocuÄŸun geliÅŸimi üzerinde pek çok etkisi olduÄŸunu belirten Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, çocuk ihmal ve istismarının dört çeÅŸidi olduÄŸunu söyledi. Ä°stismarın aktif, ihmalin ise pasif bir durum olduÄŸunu söyleyen Kilit, ihmal ve istismarın fiziksel, duygusal, cinsel ve ekonomik olmak üzere dörde ayrıldığını ifade etti.

Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, çocuk ihmal ve istismarına iliÅŸkin deÄŸerlendirmede bulundu.

ÇocuÄŸa yönelik istismar çok yönlü olabiliyor

Ulusal yasalarca daha genç bir yaÅŸta reÅŸit sayılma hariç, 18 yaşın altındaki her insanın çocuk olduÄŸunu ifade eden Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, “Ä°nsan yavrusu bütün diÄŸer canlıların yavruları arasında en uzun süre bakım, korunma ve sevgi gerektiren varlıktır. 0-18 yaÅŸ arası çocukların zarar verici, kaza dışı ve önlenebilir davranışa maruz kalması, çocuÄŸun fiziksel ve psikososyal geliÅŸimini bozması, gerçekleÅŸtiÄŸi toplumun kültürel deÄŸerleri dışında kalması çocuÄŸa yönelik istismar olarak nitelenmektedir.” diye konuÅŸtu.

Ä°stismar aktif, ihmal ise pasif bir durumdur

Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, istismarın “çocukların, saÄŸlıklarına zarar veren, fiziksel, duygusal, zihinsel ya da sosyal geliÅŸimlerini olumsuz etkileyen tutum ve davranışlara maruz bırakılması durumu”, ihmali ise “çocuÄŸun beslenme, bakılma, korunma gibi temel gereksinimlerinin ailesi ya da primer bakım vericileri tarafından yeterince karşılanmaması (fiziksel ve duygusal) durumu” olarak belirlendiÄŸini söyledi. Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, istismarın aktif, ihmalin ise pasif bir durum olduÄŸunu söyledi.

Ä°hmal ve istismar dörde ayrılıyor

Çocuklara uygulanabilecek ihmal ve istismar tiplerinin dörde ayrıldığını ifade eden Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, ÅŸu bilgileri verdi:

Fiziksel istismar ve ihmal: ÇocuÄŸun kaza dışı, fiziksel açıdan zarar görmesi ve beden bütünlüÄŸünün bozulmasına fiziksel istismar; çocuÄŸun yetersiz besleme, giydirme, hijyen ya da bakım verme sonucunda zarara uÄŸramasına fiziksel ihmal adı verilmektedir.

Duygusal istismar ve ihmal: ÇocuÄŸun duygusal gereksinimlerine ebeveyn ya da bakım vericileri tarafından sürekli, tekrarlayıcı ve uygunsuz karşılık verme ve çocuÄŸa yönelik örneÄŸin aÅŸağılama gibi davranışlarda bulunulması. ÇocuÄŸun görmezden gelme gibi davranışlarla çocuÄŸun psikolojik geliÅŸimine zarar veren davranışlara denilmektedir.

Cinsel istismar: Psikososyal geliÅŸimini tamamlamamış çocuÄŸun cinsel haz amacıyla zorla ya da ikna edilerek cinsel eyleme maruz bırakılması anlamındadır. ÇocuÄŸun öykü vermesi, yaşına uygun olmayan cinsel davranışlar sergilemeye baÅŸlaması, içe kapanma ve okul baÅŸarısında azalma ailelere cinsel istismar konusunda araÅŸtırmaya itmelidir.

Ekonomik istismar: ÇocuÄŸun geliÅŸimini engelleyici, haklarını ihlal edici iÅŸlerde ya da düÅŸük ücretli iÅŸ gücü olarak çalışması ya da çalıştırılmasıdır.

Uyku bozuklukları ve kabuslar önemli bir belirti olabilir

Cinsel istismarın etkilerine deÄŸinen Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, cinsel istismarın kısa dönemde görülebilecek etkilerinin de olabileceÄŸini kaydederek bunları uyku bozuklukları, kabuslar, fobiler, bedensel yakınmalar, korku tepkileri, dikkat eksikliÄŸi ve hiperaktivite bozukluÄŸu, kaka ve çiÅŸ kaçırma olarak sıraladı. 

Cinsel istismar pek çok olumsuz etki oluÅŸturuyor

Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, “Cinsel istismarla birlikte yaÅŸanan travmatik cinsellik, ihanete uÄŸramışlık hissi, güçsüzlük ve damgalanma hisleriyle beraber öfke, zayıf dürtü kontrolü ve benlik algısında düÅŸme gibi etkiler ortaya çıkabilir. Ayrıca duygulanım sürecinde bozulma, depresyon, intihar düÅŸüncesi ve giriÅŸimleri, sosyal iliÅŸki kurma ve sürdürebilmede bozukluk, kiÅŸilik bozuklukları ve dissosiyatif bozukluklar olmaktadır.” uyarısında bulundu.

ÇocuÄŸa istismar konusunda bilgi verilmeli

Ebeveynler ve okulların çocuÄŸun olası istismar durumlarını tanıması, uygun bir yolla tepki göstermesi ve güvendiÄŸi bir eriÅŸkine olayı anlatması gerektiÄŸini öÄŸretmesi gerektiÄŸini vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, “Anne ve baba çocuÄŸun istismarından ÅŸüphelendiyse, çocuÄŸuyla güvenli ve sıcak bir ortamda konuÅŸmalı, aşırı ayrıntıya girmeden çocuÄŸunu bir uzmana götürmelidir. Kesinlikle çocuÄŸu utandırıcı ve yargılayıcı bir tutum içine girilmemelidir.” dedi.

ÇocuÄŸun ihmal edildiÄŸini ortaya koyan belirtiler

ÇocuÄŸun ihmal edildiÄŸini ortaya koyan pek çok belirti olabileceÄŸini söyleyen Neriman Kilit, ÅŸunları söyledi:

“Çocuk kirli, bakımsız ve hava koÅŸullarına uymayan giysiler içindeyse, çocukta büyüme geriliÄŸi var ve organik nedene baÄŸlanamıyorsa, ailesi çocuk hakkındaki soruların yanıtlarını bilmiyorsa, zehirlenme, kazaya uÄŸrama, silahla yaralanma varsa, çevresinde sigara, alkol, bağımlılık yapan madde kullananlar var ve çocuk bunlara maruz bırakılıyorsa ihmale uÄŸradığı söylenebilir. Çocuk içe dönük, iletiÅŸim kurma güçlüÄŸü içindeyse, yineleyen hareketler yapıyorsa, zihinsel geliÅŸme geriliÄŸi, öÄŸrenme güçlüÄŸü varsa, zorunlu eÄŸitim çağında olduÄŸu halde okula gitmiyorsa, saÄŸlık kurumuna baÅŸvurmakta gecikme varsa ya da hiç baÅŸvurmamışsa, tedavi, bakım ya da koruma konusundaki önerilere uyulmuyorsa, terk edilmiÅŸ, evden kovulmuÅŸsa çocuÄŸun ihmali söz konusu olabilir.”

Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, çocuk istismarının bedensel saÄŸlığa etkilerini abdominal/torasik yaralanmalar, beyin dokusu yaralanmaları, çürük ve izler, yanıklar, santral sinir sistemi yaralanmaları, kırıklar, çizik ya da çürükler ve göz hasarı, üreme saÄŸlığı problemleri, cinsel disfonksiyon, cinsel yolla bulaÅŸan hastalıklar ve istenmeyen gebelik olarak sıraladı.

Ä°stismar çocuÄŸun ruh saÄŸlığını da olumsuz etkiliyor

Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, çocuk istismarının ruh saÄŸlığı üzerine olan etkilerini de ÅŸöyle sıraladı:

“Alkol ve madde kullanımı, biliÅŸsel bozulmalar, suç iÅŸleme, ÅŸiddet içeren ya da diÄŸer dışa vurum sorunları, depresyon ve anksiyete, geliÅŸimsel gecikmeler, yeme ve uyku bozuklukları, utanma ve suçluluk duyguları, hiperaktivite, zayıf iliÅŸki kurma becerisi, düÅŸük akademik performans, düÅŸük benlik algısı, travma sonrası stres bozukluÄŸu, psikosomatik bozukluklar, kendine zarar verme ve intihar davranışıdır.” 

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı